See this article in: [Eng] [Ita] [Fre] [Esp] [Rom] [Romanì]

+RESPECT: Increasing Roma People’s Participation and Citizenship Rights: Campaigns and Tools

+ RESPECT: Bariovele  e Roma partecipacia  taj  thanesqo hakaj: buti taj o labno

O kontrasto tar i discriminacia opral e Roma ande Evropa.

Avdîves, ande themesqe si love problema, e regionalno taj localno o sombeÒipe nasti roden love  te keren e roma inclusiape, taj o socialno  jekhipe  a si mudardo katar o racismo.

I discriminacia opral roma si zorali ande sasti Evropa, taj e Roma a 3iven maj 3ungale maskar e vaver evropaqe manusia.

Andre kala bersa, a kerdie but vakripen opral e roma integracia.  E “Roma Decade 2005-2010”  si jekh esemplo sar o problema tar e Roma si vakerdo maskaral but thema.

Andrè o Evropaqo Komisia lil “Komunitariaqe  politika vas e roma integracia, Com (2008) 420” a phenel sar i Evropa  te pakarel  i discriminacia opral e roma taj o  razismo  taj a del jekh baro dikhipe opral sa e komunitariaqe ta lokalno instrumento.  But problema si, o maj baro si  o racismo taj nanaj lokalne politike vas e roma integracia. E roma na besen andre  o thanesqo serutno kher.

Ande kadja situacia  a si fondamentalno  pro  lokalno autoriteto  te lel o maj buder informacia,  te kerel  bari sensibilisacia pre manusa, te del kher, buti, skola, sanitariaqe assistencia pe roma, te  del politika po coripe, sa dova si but importanto po kontrasto vas o racismo taj vas o zoralipe tar o socialno taj lovikano  tekanipè, vi si importanto  po asdel  e roma  krisipe taj  kulturlno romano bravalipe. O romano bravalipe vi si socialno bravalipe.

O  + Respect projecto a  kerel buti putardo po  ketanipe  ande sa thema,  + Respect vi a kerel buti   sosqe mangel te marel o racismo taj xenofobia ta vi mangel te del opportuniteto ke sa e roma te len kotor maskaral o demokratikano 3ivipe ande Evropaqe Unia.

O kontrasto tar i  diskriminacia opral e roma te lel kotor tar i lokalni situacia, vi e roma partecipacia ko demokatikano 3ivipe te biandiol katar i regionalni ta lokalni situacia. So si o nevo ande +RESPECT si o konkretno taj o sinergikano buti, kaj  sa e manusia te len kotor ande i partecipacia. O contrasto ko  racismo taj e diskriminacia opral e Roma, si jekh bari buti ka 3al opral e lokalne situacia . +RESPECT mangel te del zor ko 3anipe, ko interkulturalno vakrepe taj e sensibilizacia tar i civilani societa taj

e 3andre ka keren buti  andre i lokalni situacia, vi te del jekh importanto ajuto ki nacionalni  taj evropaqi politika taj  e  nacionalni  taj evropaqi vakrepe opral kadia misal.

O projecto taj e misalia

Kon keren buti taj e roma grupa ka besen andre e fora taj regionalne situacia, si anglal lende but ta phare problema ka o +RESPECT mangel te dubinel:

• O 3anipe opral e Roma nanaj lacho taj dova na del ajuto ki politika ka mangel te marel i diskriminacia taj vi na del domo ke inklusivani politika . I diskriminacia taj i statistika a vile  utilizimmè sukuar po kontrasto ki diskriminacia opral e manusia, nanaj sukuar indikatoro taj instrumento po kontroli  vas e Roma taj e ralacia maskaral o lokalne politikane kher.

(vi ande Evropaqe Unia), dova si baro ostakulo po kontrolo vi po kostrasto andi diskriminacia  opral e Roma, taj dadives sa dova si maj baro problema sosqe  a chel i lovani krisi.

• Nanaj sukuar servicia taj komunikacia, vi e roma partecipacia nane sukuar ando o demokratikano 3ivipe, vi nanaj  lachi koordinacia. Ande but var nanaj profesionalne 3ene  ka 3anen te den resolucia ke romane problema vi e roma na len kotor ni si koordinacia maskaral e 3ene ka keren buti  andi lokalni situacia kaj biandiol  e servicia taj  e interacia .
• O romano them si but stereotipimme katar i media sosqe nanaj sukuar informacia vi nanaj sukuar relacia maskaral e ga3e taj roma, dova na kerel misto ko romano 3ivipe (ta e 3uvlia taj e chavorren pukinen budder), sosqe e media mangen numaj o sensacionalismo (moralikano problema) taj na den totalni informacia opral e roma (professionalno problema).
• Nanaj eventura ka den informacia opral o nevipe  taj o interculturalno vakripe vi nanaj informacia opral o romano them ka arrisel e siklavne sosqe nanaj andi skola lache multikulturalne programa.

Ando o projecto +RESPECT a si jekh idea: e politika ka te marel  i diskriminacia 3ivel andi zor katar bari promocia maskaral but manusa ka keren butia ketane taj vi den godi ketane, katar but 3ene ka keren butia opral but livelli ta but situacia vi  andre but rola .

O Objectivo

I strategia  +RESPECT besel andi sar te marelpe o  racismo anti-Rom andi  jekh polika intrigimme opral but liveli, andre  i situacia lokalni taj regionalni, taj  te lel kadaja objectivo:

• Te vel fider  taj sukuar o 3anipe taj i informacia opral Roma sosqe maj fider te si o kontrasto ki discriminacia  katar i polika
• Te vel fider ta sukuar i relacia maskaral i lokalni autoriteto taj e Roma taj fider te si  sa e servici pe roma, vi te koordinepe fider kon keren buti taj e Roma te len maj fider kotor ando demokratikano 3ivipe.
• Te kerelpe kontraso ko stereotipo  taj te vel fider ta sukuar  e informacia opral e roma , vi te vel fidere ta sukuar i relacia maskaral roma taj ga3e. Te kelelpe promocia pe edukativne programa taj informacia sosqe fider te vel i interculturani relacia maskaral roma ta ga3e vi o respecto maskaral jekh e vaver, vi si importanto i promocia tar i romani cultura sar lokalno bravalipe.

kon lena juta katar o projecto si  e lokalne autoriteto, e ONG ka keren butia romença, romanè associacia taj sertunè, sikavne taj evdukarne, jurnalista taj profesionista andi media. Kon len ajuta directo si e Roma ka besen ande thana ka o projecto a starel (pasè 80.000 3ene) taj kon si ka len ajuta indirecto si e gage ka besen ande e thana ta vaver thana kaj o projecto a resel.

Butià

O projecto avel oprè maskaral sinergikane butià, ka si pasè taj kollegemmè, coordinemmè taj kontrollimmè, ta vaver ka 3an parallela taj pasè vaver butià vi dote ka den sensibilicacia. O projecto a 3al palar trin situacia:

- jekhto si i preparacia taj i valutacia, maj anglal buti andre kaj aven avri vaver butia ka te 3an ande principalni buti;

- dujto si e butia  konrtrollimmè, ka aven utilicimmè taj proposimmè;

- trito taj agorisani  buti si so a pandel o projecto ka avel opre andre sukuar strategia.

E maj fider butia si ingerde angle andre kadaja situacia:

• Osservatorio/Dikhipè pre Roma – basivano lachò 3anipè ka te del zor pri politika ka te marel i diskriminacia opral e roma  (analici tar i lachi informacia taj  kidipè kotar e maj fider butia)
• Romani Partecipacia andi demokratikane taj civilikane butia (butiaqe grupa, partecipacia andi lokalni autoriteto, edukativne butia pri funcionaria taj profesionista, edukativne butia pe “princiar so si tiri kris” pe roma grupa)
• komunikacia taj divulgacia, informacia taj sensibilicacia activiteta sosqe e diskriminacia te murdarelpe (informacia taj sensibilicacia activiteta andi skola, sensibilicacia activiteta sosqe i media te maren i diskriminacia, evropaqo tour kaj te vel opre  “a-Roma” buti)

Maj fider informacia opral e butia andi o projecto te raken andi but secia Dikhipè, Partecipacia and Anipè.